X zamknij

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb.
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.

Bezpłatna infolinia: 0 800 493 494
Warto wiedzieć >> Rak prostaty

Rak stercza (prostaty) jest w Polsce jednym z najczęściej występujących nowotworów u mężczyzn oraz trzecią przyczyną zgonów na choroby nowotworowe. Elementy tego nowotworu można spotkać w wieku około 50 lat u prawie 30% mężczyzn i 80% mężczyzn w wieku lat 80. Guz ten rozwija się stosunkowo powoli, niekiedy bezobjawowo. Początkowo objawy mogą sugerować łagodny rozrost stercza. Dlatego tak ważne jest wykrycie go w fazie, w której można leczyć go radykalnie i skutecznie. U znacznej części pacjentów, zwłaszcza chorych na nowotwór o niskim stopniu zaawansowania, choroba przebiega bezobjawowo. Wczesnemu wykrywaniu raka stercza może służyć regularne badanie gruczołu krokowego u urologa.

Co najmniej raz w roku zaleca się je osobom, które przekroczyły 50. Rok życia lub wcześniej, w przypadku pojawienia się objawów zaburzeń w oddawaniu moczu, lub wówczas, gdy w najbliższej rodzinie (ojciec, brat) odnotowano zachorowanie na raka stercza w młodym wieku. Wielu mężczyzn odwleka wizytę u urologa. Spowodowane jest to zarówno skrępowaniem, jak i brakiem podstawowej wiedzy na temat chorób stercza oraz możliwości ich leczenia.

 Rak prostaty (zwany również rakiem gruczołu krokowego lub rakiem stercza) to niekontrolowany wzrost liczby komórek wykazującychcechy złośliwości. W Polsce jest drugim (po raku płuca) najczęściejwystępującym nowotworem u mężczyzn. Przebieg choroby nie zawsze wygląda tak samo – u niektórych osób choroba będzie
postępować powoli, u innych – dojdzie do zajęcia tkanek otaczających stercz oraz do powstania przerzutów.Najczęściej rak prostaty w początkowej fazie rozwija się bezobjawowo(brak jest charakterystycznych objawów dla tej choroby).Od pojawienia się pierwszych komórek nowotworowych do wystąpieniawidocznych symptomów nowotworu upływa czasami nawet kilkanaście lat. W przypadku raka o małym stopniu złośliwości pacjent może żyć przez wiele lat bez świadomości jego istnienia.
Z raportu Krajowego Rejestru Nowotworów (2014) wynika, że rak gruczołu krokowego jest drugim co do częstości występowania nowotworemzłośliwym, na który chorują mężczyźni w Polsce. Zachorowalnośćna raka prostaty wynosi około 9 tys. przypadków rocznie, a śmiertelność – blisko 4 tys. Częstość występowania tego nowotworu
wzrasta wraz z wiekiem. Chorobę rozpoznaje się zwykle u mężczyzn po 60. roku życia. U młodszych występuje wyjątkowo rzadko. Ryzyko zachorowania na raka stercza jest szczególnie duże (ponad dwukrotniewiększe) u mężczyzn, których ojciec lub brat chorował lub choruje na ten nowotwór. Eksperci szacują, że ze względu m.in.
na starzenie się społeczeństwa, nowotwór ten będzie pojawiał się coraz częściej. Wiele ostatnio prowadzonych badań wskazuje, że rak prostaty częściej występuje u osób otyłych, stosujących dietę bogatą w tłuszcze pochodzące z wołowiny oraz wysokotłuszczowe pokarmy mleczne. Palenie tytoniu także stanowi negatywny czynnik związany z rozwojem raka prostaty, ale przede wszystkim pogorsza wyniki leczenia tej choroby.
Rozwój raka stercza jest na ogół powolny. Tylko niektóre postaci tego nowotworu rozwijają się szybko. Rak prostaty zwykle przez długi czas przebiega bezobjawowo albo powoduje jedynie nieznaczne dolegliwości przypominające objawy typowe dla łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. Są to m.in.:


— częste oddawanie moczu, także w nocy,
— trudności w oddawaniu moczu (trudności w rozpoczęciu oddawania moczu, słaby lub przerywany strumień),
— wrażenie niepełnego opróżnienia pęcherza.


Jeśli rozwój raka postępuje, wówczas dochodzi do powiększenia samego narządu oraz zajęcia otaczających tkanek, co wywoływać może następujące objawy:


— krwiomocz,
— uczucie pieczenia przy oddawaniu moczu,
— bóle w podbrzuszu,
— nietrzymanie moczu,
— zaburzenia wzwodu,
— bóle okolicy lędźwiowej oraz krocza,
— obecność krwi w spermie.
 

Czynniki ryzyka

  • otyłość,
  • siedzący tryb życia,
  • wstrzemięźliwość płciowa,
  • stany zapalne dróg moczowych,
  • czynniki genetyczne.

 

Objawy rozrostu stercza częściej rozpoznaje się u mężczyzn:

  • spożywających dużą ilość mięsa, tłuszczu i małą ilość warzyw, spożywających nadmierne ilości mleka,
  • stosujących używki powodujące obrzęk gruczołu krokowego, w tym alkohol (zwłaszcza wysokoprocentowy),
  • spożywających nadmierną ilość ostrych przypraw,
  • prowadzących stresujący tryb życia.
  • nie zaobserwowano istotnego związku pomiędzy łagodnym rozrostem stercza, a paleniem papierosów.

 

Objawy

Prawdopodobieństwo zachorowania na raka gruczołu krokowego wzrasta po 50. roku życia. Rak prostaty we wczesnej fazie nie powoduje żadnych dolegliwości. Wykrycie go w tej początkowej, bezobjawowej fazie przez urologa, gwarantuje możliwość zastosowania radykalnej terapii zwiększającej prawdopodobieństwo pełnego wyleczenia. Dopiero zaawansowany rak powoduje dolegliwości, które mogą być podobne do tych, jakie obserwuje się również w łagodnym rozroście gruczołu krokowego.

Należą do nich:

  • częstsze oddawanie moczu w nocy i w dzień,
  • parcie na mocz typu naglącego,
  • zaleganie moczu w pęcherzu, czy też całkowite zatrzymanie moczu.
  • w postaci rozsianej mogą dołączyć się objawy bólowe,
  • najczęstszym miejscem występowanie przerzutów jest układ kostny.

Badania profilaktyczne

Jednym z najbardziej skutecznych badań jest wykonywane przez urologa badanie DRE, czyli badanie stercza przez odbytnicę (per rectum). Badanie to umożliwia ocenę wielkości gruczołu krokowego oraz ewentualne wczesne wykrycie zmian w obrębie stercza. Jest to badanie podstawowe, któremu mężczyźni powinni się poddawać raz w roku. Badanie przezrektalne najszybciej i stosunkowo bezbłędnie wykrywa miejscowe zmiany stercza o różnym charakterze. Kolejnym krokiem w przypadku podejrzenia raka stercza lub określenia grupy ryzyka jest badanie krwi, w celu oznaczenia czynności nerek oraz badanie stężenia markera nowotworowego, charakterystycznego dla raka stercza – tzw. antygenu PSA. Jego stężenie wzrasta głównie w raku stercza.

Podwyższone stężenie PSA w surowicy krwi jest ważnym objawem i może służyć, w przypadku potwierdzenia diagnozy nowotworowej, do monitorowania postępu choroby. Dzięki badaniu PSA możliwe jest także wykrycie choroby w jej bezobjawowej fazie, a co za tym idzie podjęcie wczesnego najlepiej rokującego leczenia raka, zanim pojawią się przerzuty do węzłów chłonnych i kości. Stopień opróżnienia pęcherza i obecność wcześniej opisanych powikłań można przeanalizować w oparciu o ultrasonografię, która umożliwia ocenę nerek, pęcherza moczowego, wymiarów stercza i objętości moczu, jaka pozostaje w pęcherzu po zakończeniu jego oddawania.

Dokładne pomiary stercza oraz jego budowę można ocenić jedynie w ultrasonograficznym badaniu przez odbytniczym (TRUS). Podczas tego badania można przeprowadzić biopsję gruboigłową stercza (ocena histopatologiczna). Jest ona konieczna w przypadku podwyższonego stężenia PSA. Ocenę zaawansowania raka gruczołu krokowego umożliwia wykonanie badań obrazowych. Scyntygrafia kości jest standardowym badaniem oceniającym obecność przerzutów do układu kostnego, natomiast tomografiia komputerowa oraz rezonans magnetyczny pozwalają na ocenę zaawansowania choroby i stwierdzenie ewentualnie przerzutów do innych narządów.

Leczenie

zależy od różnych czynników, ale przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby, jej złośliwości (agresywności) oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Coraz popularniejsze w uroonkologii staje się podejście stosowania terapii „szytej na miarę”, w której diagnostyka i leczenie są dopasowane do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Zasadniczo leczenie nowotworu gruczołu krokowego dzieli się na dwa rodzaje:


radykalne – gdy celem jest całkowite wyleczenie pacjenta,
paliatywne – gdy nie da się uzyskać całkowitego wyleczenia, ale można istotnie wydłużyć czas życia i poprawić jego komfort.


Każda z przedstawionych poniżej metod ma swoje zalety i ograniczenia. Decyzję, którą z nich należy zastosować, podejmuje pacjent wraz z lekarzem po przedstawieniu zarówno możliwych do uzyskania korzyści, jak i związanych z nią zagrożeń.



Leczenie chirurgiczne (prostatektomia radykalna)


Radioterapia
W przypadku nowotworu o niewielkim stopniu zaawansowania można uzyskać całkowite wyleczenie, usuwając prostatę w całości. Zabieg ten jest wykonywany przez urologa i najczęściej jest stosowany u chorych, u których guz nie rozrósł się jeszcze poza narząd, stężenie PSA nie jest zbyt wysokie (poniżej 20,00 ng/ml), a ogólny stan zdrowia
pacjenta pozwala na przeprowadzenie takiej operacji. Operację wykonuje się w warunkach ogólnego znieczulenia chorego, najczęściej przez cięcie powyżej spojenia łonowego lub metodą laparoskopową (istnieje również możliwość wykonania zabiegu z dostępu operacyjnego przez krocze). Wybierając prostatektomię jako metodę
leczenia, należy pamiętać o możliwości wystąpienia powikłań pooperacyjnych, do których zaliczamy m.in. nietrzymanie moczu czy zaburzenia potencji.
Naświetlania mogą doszczętnie zniszczyć guz prostaty, a zatem skutecznie wyleczyć nowotwór. To dobre rozwiązanie dla mężczyzn, u których z różnych powodów zdrowotnych, np. chorób serca, nie można wykonać operacji. Radioterapię można także stosować u pacjentów, u których rak przekroczył torebkę narządu (rozrósł się
poza prostatę). W przypadku nowotworu o wysokiej agresywności radioterapię uzupełnia się tzw. leczeniem hormonalnym, mającym na celu bardzo znaczne obniżenie stężenia testosteronu. Hormonoterapię stosuję się zazwyczaj przez kilka lat po zakończeniu naświetlań celem poprawy skuteczności leczenia. Działania niepożądane związane z naświetlaniami dotyczą głównie niewielkiego zakresu nietrzymania moczu, zaburzeń wzwodu czy problemów związanych z oddawaniem stolca lub moczu.
Zabiegi radioterapii możemy podzielić na dwa rodzaje:


— teleradioterapię – podczas której źródło promieniowania znajduje się na zewnątrz pacjenta,

za pomocą specjalistycznego sprzętu, czasowo lub na stałe bezpośrednio w prostacie. Ten rodzaj leczenia polega na zablokowaniu produkcji męskich hormonów płciowych (androgenów) lub/i blokowania ich działania w organizmie. Podstawowym celem jest spowolnienie postępów choroby i wydłużenie życia pacjenta. Terapia ta jest możliwa z uwagi na specyficzną budowę komórek, których rozwój i namnażanie się jest zależne od obecności androgenów – głównie testosteronu. Brak tego hormonu w organizmie sprawia, że dochodzi do spowolnienia rozwoju raka. Leczenie hormonalne stosuje się wówczas, gdy nowotwór rozpoznano w tzw. fazie uogólnionej (występowanie licznych
przerzutów) z dolegliwościami bólowymi nimi wywołanych lub bez dolegliwości. Ponadto jako leczenie uzupełniające u wybranych chorych poddanych radioterapii (rak wysokiego ryzyka) oraz u pacjentów, u których nie można zastosować leczenia operacyjnego lub naświetlań, wskazania do zastosowania hormonoterapii istnieją
także wówczas, gdy dochodzi do progresji nowotworu (niepowodzenie leczenia radyklanego).
Istnieje kilka sposobów prowadzenia hormonoterapii, ale zasadniczo można ją podzielić na chirurgiczną, czyli operacyjne usunięcie jąder, będących głównym źródłem testosteronu, oraz farmakologiczną, której zadaniem jest zatrzymanie produkcji testosteronu w jądrach i/lub zablokowanie go w komórkach raka. Długotrwałe leczenie
hormonalne, choć spowalnia rozwój nowotworu powoduje też wiele działań niepożądanych, wśród których najczęstszymi są: obniżonelibido, trudności w osiąganiu erekcji, uderzenia gorąca, osteoporoza. brachyterapię – gdy źródło promieniowania umieszczone jest,
Leczenie hormonalne

Chemioterapia

Skuteczne działanie leków hormonalnych może pozwolić na kontrolę raka przez wiele lat. Niestety w miarę upływu czasu komórki nowotworu stają się coraz bardziej oporne na to leczenie, tzn. mimo braku testosteronu we krwi i/lub zablokowania jego działania na komórki, potrafią one rozwijać się dalej i prowadzą do postępu choroby.
W przypadku, w którym choroba rozwija się mimo prowadzonego prawidłowo leczenia hormonalnego, mówimy o tzw. oporności na kastrację. Wówczas należy wdrożyć kolejną metodę leczenia –chemioterapię, która w dalszym ciągu pozwala utrzymać kontrolę nad chorobą. W ostatnio opublikowanych badaniach udowodniono skuteczność
jednoczesnego rozpoczęcia leczenia hormono- i chemioterapii u chorych z rozpoznanym uogólnionym rakiem (liczne przerzuty).
Rak prostaty może dawać przerzuty do różnych narządów, szczególnie ma tendencję do rozprzestrzeniania się do okolicznych węzłów chłonnych oraz kości: kręgosłupa, miednicy, żeber oraz kości ramion i kości udowych. Najczęstszy objaw rozsiewu nowotworu do kości to dolegliwości bólowe. Są one spowodowane uciskiem lub naciekaniem nerwów, odruchowymi skurczami mięśniowymi, złamaniami patologicznymi z uciskiem na nerw oraz pobudzeniem receptorów nerwowych przez hormony zwane prostaglandynami. Niestety dolegliwości bólowe zgłaszane przez chorego bywają często mylnie rozpoznawane jako bóle pourazowe, reumatyczne albo związane
z dyskopatią. W każdej niejasnej sytuacji, a w szczególności, gdy podejrzane są zmiany przerzutowe do kości, jest wskazane wykonanie specjalistycznej diagnostyki – konwencjonalne zdjęcia rentgenowskie, scyntygrafia kości, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny.
Niekiedy pierwszym objawem sugerującym obecność przerzutu w kościach są złamania patologiczne. Dochodzi do nich często w kościach długich narażonych na obciążenie (kość udowa, ramieniowa) oraz w kościach kręgosłupa. Następstwem tych złamań jest często utrudnienie w poruszaniu się lub unieruchomienie chorego, co z kolei może prowadzić do stanów depresyjnych, nawracających zakażeń układu moczowo-płciowego i górnych dróg oddechowych, do osłabienia mięśni, trudno gojących się odleżyn. Zmiany te są potęgowane przez uszkodzenie szpiku kostnego objawiające się anemią, zmniejszeniem liczby krwinek białych oraz płytek krwi.