X zamknij

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb.
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.

Warto wiedzieć >> Rak skóry

Czerniak to nowotwór złośliwy skóry. Wywodzi się on z melanocytów – komórek wytwarzających barwnik zwany melaniną, który sprawia że skóra ciemnieje w kontakcie z promieniowaniem ultrafioletowym. Czerniaki najczęściej pojawiają się na skórze, ale mogą wystąpić także w obrębie ust, nosa czy gałki ocznej.

Czerniak charakteryzuje się agresywnym wzrostem oraz wczesnymi i licznymi przerzutami, które są trudne w leczeniu farmakologicznym. Tymczasem, usunięcie czerniaka, kiedy choroba nie jest jeszcze zaawansowana pozwala na wyleczenie aż 80% chorych. Dlatego tak ważne jest jego szybkie i prawidłowe rozpoznanie.

W Polsce co roku odnotowuje się około 50 000 przypadków nowych zachorowań na nowotwory skóry. W tym około 2500-3000 stanowią zachorowania na czerniaki, liczba ta podwaja się co 10 lat.

 

              

Czy jestem w grupie podwyższonego ryzyka?

Czerniak skóry może rozwinąć się u każdego. Polacy z powodu jasnej karnacji są w dużym stopniu narażeni na czerniaka. Stały i znaczący wzrost (300% w ciągu ostatnich 20 lat) liczby zachorowań potwierdza, iż nasz naród znajduje się w grupie wysokiego ryzyka.

  • Zagrożenie zachorowaniem na czerniakiem wzrasta u osób:
  • jasnej karnacji, rudych lub blond włosach, niebieskich oczach, licznych piegach
  • dużej liczbie znamion barwnikowych, znamion w miejscach drażnienia
  • Które doznały oparzeń słonecznych, szczególnie w dzieciństwie
  • Słabo tolerujących słońce, opalających się z dużym trudem lub w ogóle
  • Przebywających w pełnym słońcu powyżej godziny dziennie
  • U których w rodzinie występowały przypadki czerniaka lub innych nowotworów skóry
  • Korzystających z solarium 

    Złote zasady ochrony przed czerniakiem

  • Raz w miesiącu dokładnie oglądaj swoją skórę – sprawdź, czy Twoje znamiona nie zmieniają się lub czy nie pojawiły się nowe
  • Jeśli zauważysz, że coś podejrzanego dzieje się z Twoim znamieniem, niezwłocznie udaj się do dermatologa lub chirurga-onkologa
  • Unikaj słońca w godzinach 11.00-16.00
  • Nie opalaj się w solarium!
  • Przynajmniej raz na rok odwiedzaj kontrolnie dermatologa lub chirurga-onkologa
  • Jeśli chcesz się opalać, rób to z głową – pamiętaj o stosowaniu filtrów UV, noszeniu czapki i okularów przeciwsłonecznych 

    Jak przygotować się do wizyty u lekarza?

    Jeśli okaże się, że jesteś w grupie podwyższonego ryzyka lub stwierdzisz u siebie niepokojące objawy, wskazujące na możliwość wystąpienia czerniaka, powinieneś od razu udać się do specjalisty.

    Aby usprawnić diagnozę, warto zastanowić się przed wizytą nad kilkoma kwestiami:

  • Czy często się opalasz?
  • Czy opalając się korzystasz z kremów z filtrem?
  • Czy doznałeś kiedyś poparzenia słonecznego i czy miało to miejsce w dzieciństwie?
  • Czy ktoś w Twojej rodzinie chorował kiedyś na czerniaka?
  • Czy doznałeś kiedyś mechanicznego urazu znamienia?
  • Jak dawno pojawiło się znamię?
  • Czy któreś ze znamion zmieniło się ostatnio?
  • Podczas wizyty należy koniecznie pokazać lekarzowi znamię, które Cię niepokoi. Specjalista powinien dokładnie obejrzeć całą skórę. Badanie dermatologiczne jest bezinwazyjne i całkowicie bezbolesne. Po zebraniu wywiadu, dermatolog ogląda zmiany na skórze za pomocą dermoskopu. Urządzenie to pozwala na 10-12 krotne powiększenie i dodatkowe oświetlenie obserwowanego obszaru, dzięki czemu uwidoczniona zostanie głębsza struktura znamienia.

    Po przeprowadzeniu badania dermatolog decyduje czy zmiany na skórze budzą obawy. Jeśli tak, zleci ich usunięcie wraz z przeprowadzeniem badania histopatologicznego wyciętego materiału. Wyniki badania pozwolą ustalić, czy zmiana ma postać łagodną czy jest to czerniak lub inny nowotwór skóry. Usunięcie znamienia wykonywane jest przy znieczuleniu miejscowym i trwa kilkanaście minut.

    Podczas wizyty warto zapytać lekarza jak będzie przebiegał zabieg. Pamiętaj też by dowiedzieć się jakie są dalsze zalecenia, jeśli cokolwiek jest dla Ciebie niezrozumiałe nie bój się dopytać o wyjaśnienie. Dodatkowo możesz też poradzić się specjalisty w zakresie profilaktyki, a także poprosić by pokazał Ci jak prawidłowo oglądać znamiona.

    Diagnoza i leczenie czerniaka

    W celu zdiagnozowania czerniaka stosuje się szereg badań. Najczęściej wykorzystywane są:

  • Badanie dermatoskopem – to badanie powinien przeprowadzić dermatolog podczas pierwszej wizyty. Polega ono na obejrzeniu znamion za pomocą dermatoskopu, który pozwala na 10-12 krotne powiększenie i dodatkowe oświetlenie obserwowanego obszaru, dzięki czemu uwidoczniona zostanie głębsza struktura znamienia. Badanie to nie wymaga specjalnych przygotowań, jest bezbolesne, nieinwazyjne i trwa ok. 15 minut
  • Tomografia - to badanie radiologiczne, które pozwala uzyskać dokładny obraz narządów czy kości. Pacjent kładzie się ruchomym stole i jest przesuwany do wnętrza tomografu, gdzie na specjalnej ramie, dookoła jego ciała porusza się lampa emitująca promienie rentgenowskie. Badanie to jest bezbolesne, wymaga jednak odpowiedniego przygotowania. Przed jego rozpoczęciem trzeba poinformować lekarza, jeśli wystąpiła wcześniej reakcja na środek kontrastowy, należy także powiadomić o ciąży, laktacji i klaustrofobii. Przez 6 godzin przed badaniem nie powinno się spożywać posiłków stałych, a przez 3 godziny płynów. Przed samym położeniem się na stole konieczne jest zdjęcie wszelkich metalowych elementów np. zegarka, kolczyków, paska z klamrą
  • Rezonans magnetyczny - badanie to polega na umieszczeniu pacjenta w silnym polu magnetycznym. Nie wykorzystuje ono promieniowania rentgenowskiego i jest nieszkodliwe dla organizmu. Umożliwia ono ocenę m.in. tkanek miękkich. Na rezonans powinno się przyjść na czczo. Tu podobnie jak przy tomografii należy pozbyć się elementów metalowych. Sam przebieg badania z punktu widzenia pacjenta również jest zbliżony do tomografii
  • Badanie fluorescencyjne znamion – badanie to pozwala na ocenę zmian skórnych. Polega ono na pokryciu znamienia substancją fotouczulającą, która przenika tylko komórek nowotworowych pozbawionych barwnika. Preparat ten pozwala na dokładną lokalizację nowotworu w świetle ultrafioletowym. Następnie skórę ogląda się za pomocą wideodermatoskopu. Badanie to jest bezbolesne
  • O wykorzystaniu badania w danym przypadku zawsze decyduje lekarz, po zebraniu wszelkich istotnych informacji.

    Jak leczyć czerniaka?

    Czerniak skóry we wczesnym stadium jest bardzo łatwy do wyleczenia poprzez proste chirurgiczne wycięcie zmiany wraz z szerokim marginesem okolicznej tkanki. W przypadku występowania większych czerniaków o grubości ponad 1 mm (w głąb skóry) dokonuje się biopsji węzłów chłonnych położonych najbliżej nowotworu. Jeśli w pobranych węzłach znajdują się komórki nowotworowe, konieczne jest ich całkowite wycięcie oraz rozpoczęcie leczenia systemowego. W zaawansowanym stadium czerniaka stosuje się różne metody leczenia:

  • Chemioterapia – polega na zastosowaniu cyklostatyków, które hamują namnażanie się  komórek nowotworowych
  • Radioterapia – polega na zastosowaniu promieniowania elektromagnetycznego. Wysoka częstotliwość powoduje uszkodzenie komórek nowotworowych. Metoda ta jest bezbolesna, zabieg wymaga jednak nawet kilkudziesięciu powtórzeń
  • Immunoterapia – nowoczesna terapia, która polega na pobudzeniu układu odpornościowego pacjenta do walki z komórkami nowotworowymi
  • Terapia celowana – polega na podaniu leku celowanego molekularnie tzn. blokującego swoiste mechanizmy albo receptory komórek nowotworowych 
  •  

Więcej informacji o samym czerniaku znajdziesz w naszym poradniku "Poznaj Czerniaka"