X zamknij

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb.
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.

Bezpłatna infolinia: 0 800 493 494
Warto wiedzieć >> Rak skóry

Czerniak

 

Czerniak to nowotwór złośliwy skóry. Wywodzi się on z melanocytów – komórek wytwarzających barwnik zwany melaniną, który sprawia że skóra ciemnieje w kontakcie z promieniowaniem ultrafioletowym. Czerniaki najczęściej pojawiają się na skórze, ale mogą wystąpić także w obrębie ust, nosa czy gałki ocznej.

Czerniak charakteryzuje się agresywnym wzrostem oraz wczesnymi i licznymi przerzutami, które są trudne w leczeniu farmakologicznym. Tymczasem, usunięcie czerniaka, kiedy choroba nie jest jeszcze zaawansowana pozwala na wyleczenie aż 80% chorych. Dlatego tak ważne jest jego szybkie i prawidłowe rozpoznanie.

W Polsce co roku odnotowuje się około 50 000 przypadków nowych zachorowań na nowotwory skóry. W tym około 2500-3000 stanowią zachorowania na czerniaki, liczba ta podwaja się co 10 lat.

 

              

Czy jestem w grupie podwyższonego ryzyka?

Czerniak skóry może rozwinąć się u każdego. Polacy z powodu jasnej karnacji są w dużym stopniu narażeni na czerniaka. Stały i znaczący wzrost (300% w ciągu ostatnich 20 lat) liczby zachorowań potwierdza, iż nasz naród znajduje się w grupie wysokiego ryzyka.

  • Zagrożenie zachorowaniem na czerniakiem wzrasta u osób:
  • jasnej karnacji, rudych lub blond włosach, niebieskich oczach, licznych piegach
  • dużej liczbie znamion barwnikowych, znamion w miejscach drażnienia
  • Które doznały oparzeń słonecznych, szczególnie w dzieciństwie
  • Słabo tolerujących słońce, opalających się z dużym trudem lub w ogóle
  • Przebywających w pełnym słońcu powyżej godziny dziennie
  • U których w rodzinie występowały przypadki czerniaka lub innych nowotworów skóry
  • Korzystających z solarium 

    Złote zasady ochrony przed czerniakiem

  • Raz w miesiącu dokładnie oglądaj swoją skórę – sprawdź, czy Twoje znamiona nie zmieniają się lub czy nie pojawiły się nowe
  • Jeśli zauważysz, że coś podejrzanego dzieje się z Twoim znamieniem, niezwłocznie udaj się do dermatologa lub chirurga-onkologa
  • Unikaj słońca w godzinach 11.00-16.00
  • Nie opalaj się w solarium!
  • Przynajmniej raz na rok odwiedzaj kontrolnie dermatologa lub chirurga-onkologa
  • Jeśli chcesz się opalać, rób to z głową – pamiętaj o stosowaniu filtrów UV, noszeniu czapki i okularów przeciwsłonecznych 

    Jak przygotować się do wizyty u lekarza?

    Jeśli okaże się, że jesteś w grupie podwyższonego ryzyka lub stwierdzisz u siebie niepokojące objawy, wskazujące na możliwość wystąpienia czerniaka, powinieneś od razu udać się do specjalisty.

    Aby usprawnić diagnozę, warto zastanowić się przed wizytą nad kilkoma kwestiami:

  • Czy często się opalasz?
  • Czy opalając się korzystasz z kremów z filtrem?
  • Czy doznałeś kiedyś poparzenia słonecznego i czy miało to miejsce w dzieciństwie?
  • Czy ktoś w Twojej rodzinie chorował kiedyś na czerniaka?
  • Czy doznałeś kiedyś mechanicznego urazu znamienia?
  • Jak dawno pojawiło się znamię?
  • Czy któreś ze znamion zmieniło się ostatnio?
  • Podczas wizyty należy koniecznie pokazać lekarzowi znamię, które Cię niepokoi. Specjalista powinien dokładnie obejrzeć całą skórę. Badanie dermatologiczne jest bezinwazyjne i całkowicie bezbolesne. Po zebraniu wywiadu, dermatolog ogląda zmiany na skórze za pomocą dermoskopu. Urządzenie to pozwala na 10-12 krotne powiększenie i dodatkowe oświetlenie obserwowanego obszaru, dzięki czemu uwidoczniona zostanie głębsza struktura znamienia.

    Po przeprowadzeniu badania dermatolog decyduje czy zmiany na skórze budzą obawy. Jeśli tak, zleci ich usunięcie wraz z przeprowadzeniem badania histopatologicznego wyciętego materiału. Wyniki badania pozwolą ustalić, czy zmiana ma postać łagodną czy jest to czerniak lub inny nowotwór skóry. Usunięcie znamienia wykonywane jest przy znieczuleniu miejscowym i trwa kilkanaście minut.

    Podczas wizyty warto zapytać lekarza jak będzie przebiegał zabieg. Pamiętaj też by dowiedzieć się jakie są dalsze zalecenia, jeśli cokolwiek jest dla Ciebie niezrozumiałe nie bój się dopytać o wyjaśnienie. Dodatkowo możesz też poradzić się specjalisty w zakresie profilaktyki, a także poprosić by pokazał Ci jak prawidłowo oglądać znamiona.

    Diagnoza i leczenie czerniaka

    W celu zdiagnozowania czerniaka stosuje się szereg badań. Najczęściej wykorzystywane są:

  • Badanie dermatoskopem – to badanie powinien przeprowadzić dermatolog podczas pierwszej wizyty. Polega ono na obejrzeniu znamion za pomocą dermatoskopu, który pozwala na 10-12 krotne powiększenie i dodatkowe oświetlenie obserwowanego obszaru, dzięki czemu uwidoczniona zostanie głębsza struktura znamienia. Badanie to nie wymaga specjalnych przygotowań, jest bezbolesne, nieinwazyjne i trwa ok. 15 minut
  • Tomografia - to badanie radiologiczne, które pozwala uzyskać dokładny obraz narządów czy kości. Pacjent kładzie się ruchomym stole i jest przesuwany do wnętrza tomografu, gdzie na specjalnej ramie, dookoła jego ciała porusza się lampa emitująca promienie rentgenowskie. Badanie to jest bezbolesne, wymaga jednak odpowiedniego przygotowania. Przed jego rozpoczęciem trzeba poinformować lekarza, jeśli wystąpiła wcześniej reakcja na środek kontrastowy, należy także powiadomić o ciąży, laktacji i klaustrofobii. Przez 6 godzin przed badaniem nie powinno się spożywać posiłków stałych, a przez 3 godziny płynów. Przed samym położeniem się na stole konieczne jest zdjęcie wszelkich metalowych elementów np. zegarka, kolczyków, paska z klamrą
  • Rezonans magnetyczny - badanie to polega na umieszczeniu pacjenta w silnym polu magnetycznym. Nie wykorzystuje ono promieniowania rentgenowskiego i jest nieszkodliwe dla organizmu. Umożliwia ono ocenę m.in. tkanek miękkich. Na rezonans powinno się przyjść na czczo. Tu podobnie jak przy tomografii należy pozbyć się elementów metalowych. Sam przebieg badania z punktu widzenia pacjenta również jest zbliżony do tomografii
  • Badanie fluorescencyjne znamion – badanie to pozwala na ocenę zmian skórnych. Polega ono na pokryciu znamienia substancją fotouczulającą, która przenika tylko komórek nowotworowych pozbawionych barwnika. Preparat ten pozwala na dokładną lokalizację nowotworu w świetle ultrafioletowym. Następnie skórę ogląda się za pomocą wideodermatoskopu. Badanie to jest bezbolesne
  • O wykorzystaniu badania w danym przypadku zawsze decyduje lekarz, po zebraniu wszelkich istotnych informacji.

    Jak leczyć czerniaka?

    Czerniak skóry we wczesnym stadium jest bardzo łatwy do wyleczenia poprzez proste chirurgiczne wycięcie zmiany wraz z szerokim marginesem okolicznej tkanki. W przypadku występowania większych czerniaków o grubości ponad 1 mm (w głąb skóry) dokonuje się biopsji węzłów chłonnych położonych najbliżej nowotworu. Jeśli w pobranych węzłach znajdują się komórki nowotworowe, konieczne jest ich całkowite wycięcie oraz rozpoczęcie leczenia systemowego. W zaawansowanym stadium czerniaka stosuje się różne metody leczenia:

  • Chemioterapia – polega na zastosowaniu cyklostatyków, które hamują namnażanie się  komórek nowotworowych
  • Radioterapia – polega na zastosowaniu promieniowania elektromagnetycznego. Wysoka częstotliwość powoduje uszkodzenie komórek nowotworowych. Metoda ta jest bezbolesna, zabieg wymaga jednak nawet kilkudziesięciu powtórzeń
  • Immunoterapia – nowoczesna terapia, która polega na pobudzeniu układu odpornościowego pacjenta do walki z komórkami nowotworowymi
  • Terapia celowana – polega na podaniu leku celowanego molekularnie tzn. blokującego swoiste mechanizmy albo receptory komórek nowotworowych 

 

 

Dermocheck to aplikacja mobilna stworzona z myślą o osobach dbających o zdrowie swoje i swoich bliskich. Narzędzie pozwala zapoznać się z aktualnymi danymi dotyczącymi czerniaka, prezentuje właściwy sposób przeprowadzania samobadania oraz przybliża przebieg ścieżki terapii w przypadku wykrycia choroby.

Aplikacja została utworzona pod opieką Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej. Bazuje na informacjach merytorycznych przygotowanych przez pracowników Centrum Onkologii-Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie oraz ekspertów Akademii Czerniaka.

Dermocheck ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie jest konsultacją specjalistyczną, dlatego wszelkie niepokojące zjawiska należy niezwłocznie zgłosić lekarzowi.

Swoje uwagi lub pomysły na rozwój aplikacji kieruj na dermocheck@ptcho.org.pl. Jesteśmy ciekawi, co myślisz o Dermocheck.

 

 

 

Więcej informacji o samym czerniaku znajdziesz w naszym poradniku "Poznaj Czerniaka"

 

 

Rak kolczystokomórkowy

Z roku na rok liczba nowotworów skóry rośnie. Eksperci szacują, że niebawem w Polsce, co druga osoba po 60 roku życia zachoruje na nowotwór skóry Już teraz raki skóry stanowią 30% wszystkich rozpoznawanych nowotworów złośliwych a rak kolczystokomórkowy (SCC) jest drugim najczęściej występującym rakiem skóry – podkreśla prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Niestety niska świadomość społeczna na temat raka kolczystokomórkowego skóry, bagatelizowanie zmian, które w początkowym etapie wyglądają jak niegroźne strupki oraz dojrzały wiek chorego powodują, że wielu pacjentów zwłaszcza z małych miejscowości czy obszarów wiejskich diagnozowanych jest w zaawansowanym stadium choroby. Rocznie z powodu niebarwnikowych nowotworów złośliwych skóry umiera w Polsce od kilkuset do nawet 1000 osób.

Czas to zmienić! Tylko edukując osoby z grup wysokiego ryzyka jesteśmy w stanie poprawić te statystyki – apelują organizatorzy nowej ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej o znamiennym tytule RAK UV, która rusza wraz z początkiem sezonu letniego.

 


Raki skóry stanowią 30% wszystkich rozpoznawanych nowotworów złośliwych oraz ponad 90% nowotworów skóry. Do najczęstszych zaliczamy raka podstawnokomórkowego stanowiącego 80% zachorowań, natomiast na drugim miejscu plasuje się rak kolczystokomórkowy stanowiący 15-20%.

Rak kolczystokomórkowy (squamous cell carcinoma, SCC), to nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek nabłonka płaskiego (squamous cell) zaliczany do niebarwnikowych nowotworów skóry. Przyczyną jego rozwoju jest nieprawidłowe namnażanie się keratynocytów spowodowane w głównej mierze szkodliwym odziaływaniem promieniowania UV. Rak kolczystokomórkowy jest również znany jako rak kolczystokomórkowy skóry (cutaneous squamouscell carcinoma cancer – cSCC). Dodanie określenia skórny identyfikuje go jako raka skóry i odróżnia go od raków płaskonabłonkowych, które mogą powstać
w tkankach miękkich: w ustach, gardle czy płucach.

Dotychczas nie było inicjatyw podejmujących temat niebarwnikowych nowotworów złośliwych skóry, stąd brak świadomości dotyczący tej jednostki chorobowej zarówno wśród społeczeństwa jak i grup wysokiego ryzyka zachorowania na ten typ nowotworu. Wbrew powszechnej opinii, nowotwór skóry to nie tylko czerniak, na temat którego świadomość społeczna jest dużo większa. To również nowotwory niebarwnikowe stanowiące około 1/3 wszystkich rejestrowanych raków występujących u ludzi, w skład których wchodzi właśnie rak kolczystokomórkowy (SCC, squamous cell carcinoma) – podkreśla Elżbieta Kozik, Prezes Stowarzyszenia Polskie Amazonki Ruch Społeczny, jednego z organizatorów kampanii RAK UV.

Według Krajowego Rejestru Nowotworów w Polsce w 2017 roku odnotowano 13 478 zachorowań na niebarwnikowe nowotwory skóry (6 543 u mężczyzn i 7 025 u kobiet), co odpowiada zachorowalności odpowiednio 7,9% i 8,5%.

Według ekspertów rzeczywista liczba pacjentów cierpiących na niebarwnikowe nowotwory skóry może być znacznie wyższa, a niedoszacowanie w tym zakresie wynika z braku wiedzy na temat tego typu nowotworu, bagatelizowania objawów i braku zgłaszalności pacjentów.

Niestety dane epidemiologiczne nie są pełne. Na podstawie danych chorobowości można szacować, że w Polsce jest to około 40-50 tys. zachorowań rocznie. Niestety są to głównie przypadki nierejestrowane, które są z reguły operowane lub leczone miejscowo przez dermatologów czy chirurgów plastyków – podkreśla prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie.

Obraz kliniczny raka kolczystokomórkowego jest zróżnicowany i zależy od umiejscowienia. Zmiany najczęściej występują na odsłoniętych częściach ciała, głównie w obrębie głowy lub szyi (80%), ale mogą również pojawić się na kończynach czy tułowiu (20%). W początkowej fazie rak kolczystokomórkowy z wyglądu przypomina rogowaciejącą, łuszczącą się zmianę o charakterze brodawkowatym, często pokrytą strupkiem, przez co pacjentom wydaje się, że jest to niegroźny defekt kosmetyczny. Tymczasem mimo tego, że rak kolczystokomórkowy charakteryzuje się powolnym wzrostem i początkowo wygląda nie groźnie, to późno zdiagnozowany może prowadzić do destrukcji otaczających tkanek oraz przerzutów do węzłów chłonnych i innych narządów – podkreśla profesor Rutkowski.

Ryzyko zachorowania na nowotwór skóry, u osób rasy kaukaskiej przekracza 20% i wraz z wiekiem pacjenta rośnie. Największą liczbę zachorowań notujemy w 8. dekadzie życia, jednak nie oznacza to, że chorują tylko osoby w tym wieku. Wśród pacjentów są również osoby po 60 roku życia i młodsze – zaznacza profesor Rutkowski.

Jednym z głównych czynników ryzyka rozwoju raka kolczystokomórkowego skóry jest długotrwała ekspozycja na działanie promieniowania UV, dlatego wśród szczególnie narażonych na zachorowania są osoby wykonujące pracę na świeżym powietrzu, w sektorach takich jak rolnictwo, sadownictwo, ogrodnictwo, rybołówstwo czy budownictwo, niestosujące żadnej ochrony przed promieniowaniem słonecznym, a sam rak skóry u tych osób określany jest mianem choroby zawodowej.

Wśród grup wysokiego ryzyka znajdują się również pacjenci poddani w przeszłości leczeniu za pomocą promieniowania jonizującego, posiadający wrodzone lub nabyte upośledzenie odporności (po przeszczepieniach narządów, długotrwale leczone lekami hamującymi działanie układu odpornościowego lub glikokortykosteroidami, osoby zakażone HIV), cierpiący na przewlekłe choroby skóry oraz osoby z genetyczną predyspozycją do zachorowania na nowotwory skóry wywołane promieniowaniem UV. U tych pacjentów rak kolczystokomórkowy przebiega agresywnie i może prowadzić do śmierci.


 

Kluczowa profilaktyka i wczesna diagnostyka

Ochrona przed szkodliwym promieniowaniem UV to obecnie jeden z głównych elementów profilaktyki przed rakiem kolczystokomórkowym. Szczególnie w okresie letnim, przed wyjściem z domu należy pamiętać o kremach z filtrem, nakryciu głowy, zasłaniać okolice ramion i szyi oraz pamiętać, że promienie słońca bardzo dobrze przechodzą przez warstwę chmur. Niestety wiele osób wykonujących pracę zawodową na świeżym powietrzu o tym zapomina – zaznacza Joanna Konarzewska dyrektor Fundacji Onkologicznej Nadzieja. Co więcej, gdy pojawiają się pierwsze zmiany na skórze są one przez pacjentów bagatelizowane. A tu tak jak w przypadku innych chorób nowotworowych wczesna diagnostyka ma kluczowe znaczenie dla zdrowia i życia pacjenta – dodaje.

Ważnym elementem profilaktyki nowotworów skóry jest samoobserwacja pacjenta, która powinna odbywać się przynajmniej raz w miesiącu. Polega ona na sprawdzeniu skóry pod kątem nowych zmian oraz obserwacji wcześniejszych. W przypadku pojawienia się jakiejś niepokojącej zmiany konieczna jest wizyta u lekarza dermatologa, który w pierwszej kolejności przeprowadza wywiad uwzględniający czynniki środowiskowe i genetyczne oraz przyjmowane przez pacjenta leki a następnie przeprowadza badanie.  

Rozpoznanie wstępne ustala się na podstawie wywiadu i badania fizykalnego uzupełnionego o nieinwazyjne badanie dermatoskopowe lub wideodermatoskopowe. Dermatoskopię należy traktować jako stały element badania ułatwiający rozpoznanie i pozwalający na ocenę rozległości nowotworu przed planowanym leczeniem, jak również dający możliwość kontroli jego efektów. W przypadku podejrzenia raka kolczystokomórkowego pobiera się wycinek ze zmiany i poddaje się badaniu histopatologicznemu. Badanie histopatologiczne jest standardem w rozpoznaniu raka kolczystokomórkowego a radykalne wycięcie chirurgiczne jest metodą z wyboru dającą najwyższy odsetek wyleczeń – wyjaśnia prof. dr hab. n med. Witold Owczarek, kierownik Kliniki Dermatologicznej w Wojskowym Instytucie Medycznym Centralnego Szpitala Klinicznego MON w Warszawie.

''Złotym standardem” jest leczenie chirurgiczne polegające na doszczętnym usunięciu tkanek nowotworowych. Oczywiście istnieją również inne metody leczenia, do których zaliczamy leczenie powierzchowne, czyli 5-fluorouracyl, imikwimod, diklofenak, peeling chemiczny, terapię fotodynamiczną, krioterapię; leczenie miejscowe: laseroterapię, krioterapię, elektrokoagulację, radioterapię oraz chemioterapię. Ponadto od niedawna, u dorosłych pacjentów z przerzutowym lub miejscowo zaawansowanym rakiem kolczystokomórkowym skóry można stosować w USA i EU systemową terapię innowacyjną w leczeniu tego nowotworu . W Polsce innowacyjne leczenie raka kolczystokomórkowego skóry przy pomocy przeciwciał monoklonalnych nie jest obec­nie refundowane. Mamy jednak jako środowisko medyczne nadzieję, że niebawem to się zmieni - puentuje profesor Rutkowski.

 

Więcej informacji o raku kolczystokmórkowym w zakładce: 

https://ruchspoleczny.org.pl/kampanie/rak_kolczystokomorkowy__rak_uv_drugi_najczesciej_wystepujacy_rak_skory-95.html